Ibali Leendaba Ezilungileyo

Ibali leendaba ezimnandi: Ikliniki Yomthetho yeDyunivesithi yaseStellenbosch iphumelele phambili ekuphikiseni isigwebo sokukhutswa kosapho elinamalungu asibhozo.

Usapho lakwaValentine lwaya kwiKliniki yoMthetho yaseYunivesithi yaseStellenbosch (“iKliniki”) ekuqaleni kuka-2017 befuna uncedo ngesicelo sokugxothwa esasifakwe nxamnye nabo. Igqwetha elililalelwayo uDanielle Louw lincede olu sapho ukuphikisa esi sicelo sokugxothwa. Iintsapho zakwaValentine, ezihlala kwindawo eWorcester, ziquka abantu abasibhozo, abane ngabantu abadala kwaye abane ngabantwana abancinci. UMnu Valentine akanaso isikhundla somsebenzi osisigxina, kodwa ngamanye amaxesha usebenza njengomlindi-gadi, ngelixa uNks Vorster, iqabane lakhe, esebenza njengomsebenzi wasekhaya. Olu sapho lufumana ingeniso encinci kakhulu kwaye lwalubhaliswe kuluhlu lokulinda lwekhaya kwiSixeko ukusukela ngo-1996. Ngenxa yoko, olu sapho luxhomekeke kwindawo yasekuhlaleni ukuba ibanike ezinye iindawo zokuhlala, ukuba baye bagxothwa baze bahlale ngaphandle kwekhaya.

ULouw ulungise amaphepha okuphikisa, wamela olu sapho enkundleni, kwaye wahlangana neSixeko saseBreede Valley ngenjongo yokufumana iindawo zokuhlala ezingcono. Kwingqinisiso efungelweyo eyenziwe nguMphathi weSixeko, iSixeko sancokola nesicelo sokuba ukuba inkundla iyalela ukugxothwa, eso sigqibo masirhoxiswe de iSixeko sikwazi ukunceda olu sapho ngezindlu ezirentwayo okanye izindlu kwiProjekthi yabo enkulu yezindlu, iTransHex Project, ngoJuni 2018.

Iingxoxo zavele kwiNkundla yeMantyi, apho uLouw wathi, phakathi kwezinye izinto, ngokwesisombululo esitsha seNkundla yoMgaqo-siseko, umyalelo wokugxothwa kweValentine, xa kukho umngcipheko wokuba bangabi nendawo yokuhlala, awunakuba semthethweni okanye ulungile, kwaye akangahambelani neMigaqo yoThintelo lokuGxothwa kwezeMthethweni kunye noRhwaphilizo loMhlaba, uMthetho we-19 ka-1998. Noko ke, iNkundla yenkundla yenze isigqibo sokugxotha olu sapho, ngokubanika ixesha de kube nge-2 kaJanuwari 2018 ukuba baphume kwindawo yabo.

ULouw, engonelisekanga sesi sigqibo, emva kokubonisana nomqeshi wakhe wangaphambili, wagqiba ekubeni esi sigqibo sokugxothwa asikho sisisombululo esifanelekileyo nesithembekileyo. Ngenkxaso yesisa ka-Advocate Fiona Gordon-Turner, kwafakwa isibheno kwiNkundla ePhakamileyo yeSigqeba saseNtshona Koloni. Iingxoxo zaziswa kwiNkundla ePhakamileyo ngomhla woku-1 Juni 2018.

UGordon-Turner wabanga ukuba iNkundla yeMantyi yaphazama xa yagqiba ekubeni ukugxothwa kwalolu sapho kwakulungile kwaye kufanelekile. INkundla ePhakamileyo yavuma, yathi iNkundla yeMantyi “yenze impazamo enkulu ekugqibeleni kokuba kulungile nokufanelekile ukugxotha olu sapho, xa kuyacaca ukuba luya kuba sengxakini enkulu yokungabinayo [Valentines] indawo yokuhlala.” INkundla ePhakamileyo ke ngoko yagqiba ekubeni isibheno siphumelele kwaye yalichitha isigqibo seNkundla yeMantyi.

Ngoko ke, usapho lakwaValentine aluzange luphoqelelwe ukuba luphume endlwini yalo kwaye lusahlala kwikhaya labo eWorcester.

Ubukho be‑NFO

ngenyanga kwiKliniki yoMthetho yaseYunivesithi iStellenboschpresence at Stellenbosch University Law Clinic
IKlinikhi yezoMthetho yeDyunivesithi yaseStellenbosch yamkela uNozikhalazo wezeMali weSizwe – ubukho bakhe rhoqo ngenyanga obenzelwe ukuqinisekisa ubulungisa kwezemali kunye nokuphucula ufikelelo kwiinkonzo zokusonjululwa kwezikhalazo.